Wanneer iemand wordt verdacht van een zedenmisdrijf, kan tijdens het strafonderzoek een verhoor door een polygraaf (leugendetector), worden voorgesteld. Dat roept vaak heel wat vragen op. Bent u verplicht om mee te werken? Heeft de uitslag bewijswaarde? En kan een negatieve test het verschil maken tussen een sepot of een vrijspraak en een vervolging of een veroordeling?
Als advocaat gespecialiseerd in het seksuele strafrecht begeleidt zedenadvocaat Manon Cop zowel verdachten als slachtoffers in zedenzaken. Wij leggen hieronder uit welke rol de polygraaf in België speelt en waarom de resultaten steeds met de nodige voorzichtigheid moeten worden beoordeeld.
Wat is een polygraaftest / leugendetector?
Een verhoor met een polygraaf is een onderzoek waarbij verschillende lichamelijke reacties worden gemeten terwijl een persoon vragen van de politie beantwoordt. Zo worden onder meer de hartslag, ademhaling, bloeddruk en huidgeleiding geregistreerd. De achterliggende gedachte is dat spanning of stress bij het vertellen van leugens zich kan vertalen in fysiologische veranderingen die het toestel opmerkt en zich vertaalt in ‘een leugenachtige verklaring’.
Belangrijk is echter dat een polygraaf geen leugens detecteert. Niemand behalve het slachtoffer en de vermeende pleger wat er zich exact heeft afgespeeld. Het toestel meet uitsluitend lichamelijke reacties. Die lichamelijke reacties kunnen tal van oorzaken hebben en zijn niet noodzakelijk het gevolg van een onwaar antwoord. Het is logisch dat je stress ervaart van een ondervraging over ernstige zedenfeiten. Als je een uitnodiging voor een verhoor met een polygraaf ontvangt, raadpleeg je dan ook best een gespecialiseerde advocaat in zedenfeiten om samen te bekijken wat de beste strategie is.
Hoe betrouwbaar is een leugendetector?
De betrouwbaarheid van een polygraaftest blijft wetenschappelijk onderwerp van discussie. Hoewel sommige onderzoeken een relatief hoge nauwkeurigheid rapporteren, wijzen andere studies erop dat verschillende factoren de resultaten kunnen beïnvloeden en er een behoorlijke foutmarge op de resultaten zit.
Onder meer de volgende omstandigheden kunnen een rol spelen:
- stress of angst voor het onderzoek;
- traumatische ervaringen;
- medicatie of medische aandoeningen;
- psychologische factoren;
- de manier waarop de vragen worden gesteld.
Om die reden bestaat er binnen de wetenschappelijke wereld geen consensus dat een polygraaf met zekerheid kan vaststellen of iemand liegt.
Heeft een polygraaf bewijswaarde in België?
In België vormt een polygraaftest geen zelfstandig bewijsmiddel, maar slechts een steunbewijs dat samen met de andere elementen van het strafonderzoek moet worden beoordeeld. De resultaten maken dus deel uit van het strafdossier, maar een rechter zal deze steeds beoordelen samen met alle andere elementen van het onderzoek.
Een veroordeling kan dus niet uitsluitend worden gebaseerd op de uitslag van een polygraaftest. Evenmin betekent een gunstige test automatisch dat een zaak wordt geseponeerd of dat een verdachte onschuldig wordt verklaard.
Zo heeft mr. Manon Cop al verschillende cliënten geholpen die desondanks een positieve polygraaftest alsnog gedagvaard werden. Zie bijvoorbeeld deze zaak, waarin Mr. Manon Cop de vrijspraak heeft bekomen voor iemand die vals beschuldigd werd van de verkrachting van zijn eigen dochter: vrijspraak in een zedenzaak
Bent u verplicht een verhoor met een polygraaf af te leggen?
Nee. Een polygraaftest gebeurt altijd op vrijwillige basis. U kan dus weigeren om aan het onderzoek deel te nemen.
Die beslissing neemt u echter best niet zonder voorafgaand juridisch advies. Of een deelname aan de polygraaf in uw concrete situatie verstandig is, hangt af van tal van factoren, zoals de stand van het onderzoek, de overige bewijzen in het dossier en uw verklaringen tijdens eerdere verhoren.
Waarom is een polygraaftest extra gevoelig in zedenzaken?
Zedenzaken onderscheiden zich van veel andere strafzaken. Vaak is er sprake van een woord-tegen-woord situatie en zijn er weinig objectieve bewijzen. Het onderzoek draait vaak in belangrijke mate rond verklaringen van betrokkenen. Dat maakt elk bijkomend onderzoeksinstrument bijzonder gevoelig.
Bovendien spelen in zedenzaken vaak emoties, schaamte, stress en trauma een grote rol. Zowel slachtoffers als verdachten kunnen hierdoor sterke lichamelijke reacties vertonen, zonder dat daaruit conclusies kunnen worden getrokken over de geloofwaardigheid van hun verklaring. Daarom beschouwen magistraten en advocaten de resultaten van een polygraaf doorgaans als één element binnen een veel ruimer geheel van bewijsmateriaal.
Waarom is juridische bijstand vóór een polygraaftest belangrijk?
Een verhoor met een polygraaf bestaat niet alleen uit het eigenlijke onderzoek. Ook de voorbereiding en coaching en de formulering van de vragen kunnen van belang zijn voor het verdere verloop van de strafprocedure.
Mr; Manon Cop is een gespecialiseerde zedenadvocaat en zij kan u vooraf adviseren over:
- de juridische gevolgen van deelname;
- de voor- en nadelen van een polygraaftest in uw dossier;
- uw rechten tijdens het onderzoek;
- de manier waarop de resultaten later in de strafprocedure kunnen worden gebruikt.
Er staat teveel op het spel om ongeïnformeerd deel te nemen aan een verhoor met een polygraaf.
Veelgestelde vragen over de polygraaf / leugendetector
Nee. Een polygraaf meet lichamelijke reacties en kan niet met zekerheid vaststellen of iemand liegt dan wel de waarheid spreekt.
Ja, maar enkel in combinatie met andere bewijselementen in het strafdossier. In België heeft een polygraaftest geen zelfstandige bewijswaarde. De rechter beoordeelt de resultaten altijd samen met alle andere bewijzen in het strafdossier.
Ja. Een polygraaftest gebeurt volledig vrijwillig. Of een weigering in uw concrete situatie aangewezen is, bespreekt u echter best vooraf met een gespecialiseerde zedenadvocaat zoals mr. Manon Cop.
Juridisch advies bij een polygraaftest in een zedenzaak
Wordt u uitgenodigd voor een polygraaftest in het kader van een zedenfeiten? Dan is het verstandig om eerst juridisch advies in te winnen. De beslissing om al dan niet deel te nemen kan belangrijke gevolgen hebben voor het verdere verloop van de strafprocedure.
Als advocaat gespecialiseerd in zedenzaken analyseert mr. Manon Cop uw dossier, geeft zij een eerlijk advies over de opportuniteit van een polygraaftest en begeleidt zij u tijdens het volledige strafproces.
Contacteer mr. Manon Cop vandaag nog via mc@metisadvocaten.be of via 0492/65.38.14 voor een eerste vertrouwelijk en discreet gesprek.
