Bestaat er zoiets als een ‘typische’ zedendader? Hoe zit dat nu weer met toestemming en zedenzaken? Hoe gaat de media om met zedenzaken? Gedragen slachtoffers van zedenfeiten zich altijd hetzelfde? En betekent een veroordeling voor een zedenfeit dat iemand voor de rest van zijn leven een gevaar blijft?
Over zedenfeiten bestaan in onze samenleving nog altijd veel misvattingen en mythen. Sommige daarvan lijken vanzelfsprekend, maar blijken bij nader onderzoek veel genuanceerder te liggen. Andere mythes kunnen zelfs schadelijke gevolgen hebben voor slachtoffers, verdachten, preventie, behandeling en re-integratie.
Precies daarom verschijnt op 19 oktober 2026 een nieuw boek van Manon Cop Eens dader, altijd dader? 7 schadelijke mythes over zedenzaken.
Samen met Emma Martin, prof. dr. Kasia Uzieblo en VRT-journalist Dirk Leestmans gaat Manon Cop op zoek naar de feiten achter een aantal van deze misvattingen over zedendelinquentie, plegerschap en slachtofferschap.
Een boek over zedenzaken, maar vooral over nuance
Als strafpleiter gespecialiseerd in het seksueel strafrecht wordt Manon Cop dagelijks geconfronteerd met de complexiteit van zedenzaken. Zij staat zowel slachtoffers als verdachten bij en ze merkt hoe sterk het publieke debat over seksuele misdrijven soms wordt bepaald door beelden die weinig ruimte laten voor nuance.
Een zedenzaak is echter heel vaak niet zo zwart-wit als velen denken.
Dat geldt voor de beoordeling van toestemming, maar ook voor de vraag wie een zedendader is, waarom iemand een seksueel misdrijf pleegt, hoe slachtoffers reageren en wat er na een veroordeling gebeurt. Met dit boek willen heldere antwoorden bieden op een aantal complexe hoofdstukken.
Eens dader, altijd dader? vertrekt vanuit zeven hardnekkige mythes over zedenzaken en onderzoekt wat daar nu werkelijk van klopt.
Zeven mythes over zedendelinquentie en slachtofferschap
In het boek nemen we zeven overtuigingen kritisch onder de loep. Daarbij kijken we verder dan alleen het juridische kader. We combineren juridische expertise, forensische psychologie, wetenschappelijke inzichten en journalistieke ervaring. Die multidisciplinaire benadering is volgens ons essentieel om het debat over zedendelicten beter te begrijpen. Volgende mythes worden onder de loep genomen:
Mythe 1: Toestemming is altijd helder
Mythe 2: Iedere dader is een monster
Mythe 3: Echte slachtoffers gedragen zich zo
Mythe 4: Eens dader, altijd dader?
Mythe 5: Vrouwen doen zoiets toch niet?!
Mythe 6: Waar rook is, is vuur
Mythe 7: ‘Maar ik heb niemand aangeraakt, toch?’
Het boek sluit af met een hoofdstuk geschreven door Dirk Leestmans over de rol van de media en journalisten in zedenzaken en heeft als titel ‘U maakt met uw berichtgeving mensen kapot, mijnheer.’
Kan iemand veranderen?
De titel van het boek stelt bewust een confronterende vraag: eens dader, altijd dader?
Een veroordeling voor een seksueel misdrijf is ernstig. Seksueel geweld is ernstig en mag nooit geminimaliseerd worden. Tegelijkertijd mag men niet simplificeren. De realiteit is namelijk niet zo eenvoudig en simpel als ons buikgevoel vaak zegt.
Is recidive onvermijdelijk? Welke factoren spelen een rol? Kunnen bepaalde daders hun gedrag veranderen? En hoe moeten we omgaan met iemand die zijn straf heeft uitgezeten?
Dat zijn moeilijke vragen, maar het zijn vragen die we niet uit de weg mogen gaan als we werk willen maken van effectieve preventie. Want dat is uiteindelijk toch ieders doel? Dat seksueel geweld in onze maatschappij zoveel mogelijk wordt vermeden?
Ook slachtoffers van zedenfeiten worden geconfronteerd met mythes
Niet alleen over daders bestaan misvattingen. Ook over slachtoffers van seksueel geweld circuleren nog altijd veel stereotypes.
Waarom ging iemand niet weg? Waarom werd er niet onmiddellijk aangifte gedaan? Waarom bleef het slachtoffer contact houden met de vermeende dader? Waarom reageerde iemand ogenschijnlijk rustig en riep ze geen stop?
Vanuit haar praktijk als zedenadvocaat weet Manon Cop hoe vaak dergelijke vragen worden gesteld en hoeveel pijn zo’n vragen kunnen doen bij een slachtoffer.
Nochtans bestaat er niet één ‘juiste’ manier om op seksueel geweld te reageren. Slachtofferreacties kunnen sterk verschillen en worden beïnvloed door onder meer angst, stress, trauma, afhankelijkheid en de concrete omstandigheden van het incident.
Het is daarom gevaarlijk om het gedrag van een slachtoffer achteraf te beoordelen aan de hand van verwachtingen over hoe iemand ‘had moeten’ reageren.
Waarom dit boek belangrijk is
Zedenzaken krijgen terecht veel maatschappelijke aandacht. Tegelijkertijd zorgt die aandacht er soms voor dat genuanceerde vragen verdwijnen achter snelle conclusies en verkeerde aannames.
Een verdachte wordt in de publieke opinie soms al veroordeeld voordat een rechter uitspraak heeft gedaan. Een slachtoffer wordt soms beoordeeld op basis van verwachtingen over ‘typisch’ slachtoffergedrag en krijgen te kampen met victim blaming. En over daders bestaan soms beelden die weinig ruimte laten voor wetenschappelijke inzichten over risicofactoren, behandeling en recidive.
Nuance betekent niet dat we zedenfeiten relativeren.
Nuance betekent dat we proberen de werkelijkheid zo nauwkeurig mogelijk te begrijpen om hieruit te leren en om recidive te kunnen voorkomen.
Dat is precies wat we met dit boek willen doen: feiten van fictie onderscheiden en ruimte creëren voor een genuanceerd gesprek over seksueel geweld, zedendelinquentie, daderschap en slachtofferschap.
Vier experten, één multidisciplinaire blik
Voor dit boek bundelden vier experten hun kennis en ervaring.
Manon Cop is strafpleiter en gespecialiseerd in zedenfeiten. Vanuit haar dagelijkse praktijk behandelt zij zowel dossiers van verdachten als slachtoffers van seksuele misdrijven. Zij trad op in verschillende grote en gemediatiseerde zedenzaken en wordt regelmatig als experte gevraagd rond het thema seksueel strafrecht (zie meer uitgebreid: over Manon Cop )
Emma Martin is strafpleiter met een sterke focus op seksueel strafrecht en is de naaste collega van Manon Cop bij hun kantoor Ampersand advocaten, dat zich specialiseert in het strafrecht.
Prof. dr. Kasia Uzieblo is forensisch psycholoog en een vooraanstaand expert op het vlak van psychopathie en forensische psychologie. Zij brengt in het boek de wetenschappelijke en psychologische inzichten rond zedendelinquentie en plegerschap samen.
Dirk Leestmans is criminoloog en journalist bij de VRT-nieuwsdienst, met een bijzondere expertise in justitie. Hij brengt de journalistieke blik op een thema dat dagelijks in de actualiteit aanwezig is.
Die combinatie van advocatuur, forensische psychologie, wetenschap en journalistiek maakt dit boek bijzonder.
Voor professionals én voor iedereen die zedenzaken beter wil begrijpen
Eens dader, altijd dader? is niet alleen geschreven voor juristen of mensen die professioneel met zedenzaken werken. Het boek richt zich ook tot iedereen die beter wil begrijpen wat er schuilgaat achter de vaak simplistische beeldvorming rond seksuele misdrijven.
Of je nu advocaat, magistraat, politieambtenaar, hulpverlener, psycholoog, student of gewoon geïnteresseerd bent in het thema: dit boek legt helder en begrijpelijk uit hoe de realiteit in elkaar zit en wil uitnodigen tot kritisch nadenken.
Want wie zedenzaken beter wil begrijpen, moet bereid zijn om soms ook zijn eigen overtuigingen in vraag te stellen.
Vanaf 19 oktober 2026
Na maanden schrijven, discussiëren, literatuur uitpluizen, herschrijven en elkaars ideeën kritisch aanscherpen, is het bijna zover.
Op 19 oktober 2026 verschijnt:
Eens dader, altijd dader? 7 schadelijke mythes over zedenzaken
Een boek over seksueel strafrecht, zedendelinquentie, daderschap, slachtofferschap en de mythes die daarover bestaan.
Ik ben bijzonder trots dat ik dit boek samen met Emma Martin, Kasia Uzieblo en Dirk Leestmans heb mogen schrijven. We hopen vooral dat het boek aanleiding geeft tot meer kennis, meer nuance en betere gesprekken over een onderwerp dat ons allemaal aangaat.
Het boek kan nu al worden gereserveerd.
Reserveer Eens dader, altijd dader? bij Standaard Boekhandel
De verwachte verschijnings- en verzenddatum is 19 oktober 2026.
Meer weten over seksueel strafrecht?
Als gespecialiseerde zedenadvocaat behandelt Manon Cop dagelijks dossiers rond onder meer verkrachting, aantasting van de seksuele integriteit, seksueel geweld, voyeurisme, exhibitionisme, grooming en andere zedenfeiten.
Hebt u vragen over een zedenzaak of bent u betrokken bij een strafrechtelijk onderzoek? Dan is gespecialiseerde juridische bijstand belangrijk.
Meer informatie over mijn expertise in seksueel strafrecht vindt u op advocaatmanoncop.be.
