Naar de inhoud
Lezing

Eens dader, altijd dader? Manon Cop stelt nieuw boek over zedenzaken voor op Boektopia

Manon Cop stelt samen met Emma Martin, Kasia Uzieblo en Dirk Leestmans het boek ‘Eens dader, altijd dader?’ voor op Boektopia. Over mythes, daderschap en slachtofferschap.
Eens dader altijd dader op boektopia

Op 11 november 2026 is het zover: samen met Emma Martin, prof. dr. Kasia Uzieblo en VRT-journalist Dirk Leestmans mag ik ons nieuwe boek Eens dader, altijd dader? 7 schadelijke mythes over zedenzaken voorstellen op Boektopia in Antwerpen.

Voor mij is dat een bijzonder moment. Niet alleen omdat dit intussen mijn derde boek over het seksueel strafrecht is, maar ook omdat het thema van het boek mij nauw aan het hart ligt: hoe kijken we als samenleving naar zedenzaken, slachtoffers en daders? En hoeveel van wat we denken te weten, klopt eigenlijk?

Een boek over de mythes rond zedenzaken

Zedenzaken krijgen vandaag veel aandacht. Seksueel geweld en andere zedenfeiten komen regelmatig in het nieuws en roepen vaak sterke emoties op. Denk aan maar de recente heisa rond de documentaire ‘Het bestaat‘ van Tess Uytterhoeven, Marleen Wetzelaer, Milena Ciucio en Sven Van Den Eynde

We praten vaak over zedenzaken en iedereen heeft wel een mening klaar maar er bestaan er nog altijd zoveel verkeerde overtuigingen over slachtoffers en daders. Sommige daarvan klinken op het eerste gezicht logisch, maar blijken veel genuanceerder te liggen wanneer we ze vanuit juridisch, wetenschappelijk en maatschappelijk perspectief bekijken.

Dat is het uitgangspunt van Eens dader, altijd dader?

In het boek nemen we zeven schadelijke mythes over zedenzaken onder de loep. We proberen daarbij telkens de vraag te beantwoorden: wat weten we eigenlijk écht? 

Is een zedendader altijd een gevaar voor de samenleving?

De titel van het boek verwijst naar een van de moeilijkste en meest gevoelige vragen binnen het debat over seksueel geweld en zedendelinquentie.

Een veroordeling voor een zedenfeit is absoluut ernstig. Seksueel geweld mag nooit worden geminimaliseerd of gerelativeerd. Maar tegelijkertijd moeten we durven kijken naar wat de wetenschap zegt. Is recidive onvermijdelijk? Kunnen mensen hun gedrag veranderen? Welke factoren spelen een rol bij het risico op herval? Hoe gaan we als samenleving om met iemand die zijn straf heeft uitgezeten? En vooral: hoe beschermen we onze maatschappij het beste tegen toekomstige feiten? 

Dat zijn geen eenvoudige vragen. Maar als we seksueel geweld daadwerkelijk willen voorkomen, moeten we ze wel durven stellen en moeten we ook een eerlijk debat aangaan. Nuance betekent daarbij niet dat we zedenfeiten relativeren. Het betekent dat we de werkelijkheid zo correct mogelijk proberen te begrijpen.

Niet alleen over daders bestaan er mythes

Ook rond slachtoffers van seksueel geweld bestaan nog steeds veel foutieve aannames.

Waarom ging iemand niet weg? Waarom werd er niet onmiddellijk aangifte gedaan? Waarom bleef een slachtoffer contact houden met de persoon die het seksueel geweld zou hebben gepleegd? Waarom reageerde iemand niet zoals we verwachten dat een slachtoffer zou reageren? Wie dagelijks in zedenzaken werkt, weet dat de werkelijkheid veel complexer is. In mijn praktijk zie ik helaas zelfs binnen justitie vandaag nog vaak vooroordelen en vormen van victim blaming of secundaire victimisatie. 

Er bestaat geen universele reactie op seksueel geweld. Mensen kunnen op zeer verschillende manieren reageren op angst, stress en traumatische gebeurtenissen. Daarom is het zo belangrijk om voorzichtig om te gaan met stereotypen over zogenaamd ’typisch’ slachtoffer- of daderschap. 

Vier verschillende expertises

Een van de bijzondere aspecten van Eens dader, altijd dader? is dat we het onderwerp vanuit verschillende disciplines bekijken.

Emma Martin en ik schrijven vanuit onze dagelijkse praktijk als advocaten gespecialiseerd in seksueel strafrecht. We behandelen zedendossiers en staan zowel slachtoffers als verdachten bij. Vanuit die praktijk zien we dagelijks hoe complex zedenzaken kunnen zijn en hoe groot het verschil soms is tussen het beeld dat over een dossier ontstaat en de werkelijkheid van het volledige strafdossier.

Prof. dr. Kasia Uzieblo brengt haar expertise als forensisch psycholoog en haar wetenschappelijke kennis over onder meer psychopathie, daderschap en slachtoffers binnen.

Dirk Leestmans, journalist bij de VRT-nieuwsdienst en gespecialiseerd in justitie, kijkt vanuit zijn jarenlange ervaring met gerechtelijke verslaggeving naar de manier waarop zedenzaken in de samenleving en de media worden besproken.

Die combinatie van strafrecht, forensische psychologie, criminologie en journalistiek was voor ons essentieel. Het juridische luik is natuurlijk belangrijk, maar met zedenzaken gaat zoveel meer gepaard dan enkel het juridische. 

Mijn derde boek over het seksueel strafrecht

Voor mij is Eens dader, altijd dader? inmiddels mijn derde boek over seksueel strafrecht.

Eerder schreef ik Het nieuwe seksueel strafrecht. Artikelsgewijze bespreking van de hervorming anno 2022 en nadien verscheen in 2026 Het seksueel strafrecht. Van wet tot vonnis. Waar die juridische publicaties zich voornamelijk richten op professionals die met het seksueel strafrecht werken, is Eens dader, altijd dader? veel breder opgevat. Het boek wil niet alleen advocaten, magistraten, politie, hulpverleners en andere professionals bereiken. We willen vooral ook mensen die geen juridische achtergrond hebben laten kennismaken met de werkelijkheid achter zedenzaken.

Want wie een maatschappelijk debat over seksueel geweld wil voeren, heeft in de eerste plaats correcte informatie nodig.

Van de boekenbeurs als kind naar zelf op het podium

De voorstelling op Boektopia krijgt voor mij een persoonlijke betekenis. Als kind bezocht ik jaarlijks de boekenbeurs. Tussen al die boeken rondlopen vond ik toen fantastisch. Dat ik er nu zelf mag staan met een boek waaraan ik heb meegeschreven, blijft daarom een beetje onwerkelijk.

Op woensdag 11 november 2026 om 15.30 uur stellen Emma Martin, Kasia Uzieblo, Dirk Leestmans en ik Eens dader, altijd dader? voor in de Purple Room van het Meeting Center op Boektopia in Antwerpen. Aansluitend is er van 16.15 tot 17.15 uur een signeersessie in het Signeerhuis van Borgerhoff & Lamberigts in Hal 4.

Tijdens de voorstelling gaan we voorbij de clichés die nog altijd rond zedenzaken bestaan en proberen we samen te kijken naar wat er werkelijk bekend is over daderschap, slachtofferschap en seksueel geweld. 

Iedereen welkom!

Eens dader, altijd dader?

Dat is uiteindelijk de vraag die door het hele boek loopt.

Als advocaat gespecialiseerd in seksueel strafrecht word ik dagelijks geconfronteerd met de menselijke complexiteit achter zedendossiers. Met slachtoffers, verdachten, beschuldigingen, bewijs, emoties en de soms grote kloof tussen wat de buitenwereld denkt te weten en wat er daadwerkelijk gebeurt en nadien in een strafdossier staat.

Met dit boek willen we bijdragen aan een gesprek waarin kennis het wint van clichés en nuance niet wordt verward met relativering.

Eens dader, altijd dader? 7 schadelijke mythes over zedenzaken verschijnt bij Borgerhoff & Lamberigts en is geschreven door Manon Cop, Emma Martin, Kasia Uzieblo en Dirk Leestmans.

Meer informatie over het boek en mijn andere publicaties over het seksueel strafrecht vindt u op mijn website bij publicaties.

Mr. Manon Cop
Advocaat · Seksueel Strafrecht

Advocaat aan de balie van Antwerpen, gespecialiseerd in seksueel strafrecht. Co-auteur van het handboek ‘Het seksueel strafrecht — Van wet tot vonnis’ (LeA Uitgevers) en co-host van de podcast Studio Z.

Contact